Fırçasında Duygu Saklı: Mustafa Haykır’ı Keşfedin

Mustafa Haykır

Hayatınızda sanat üzerine gerçekten konuşabildiğiniz kaç kişi var?

Bir tablonun karşısına durup yalnızca “güzel” demeden; ışığını, gölgesini, kompozisyonunu, kompozisyonun nasıl kurulduğunu, sanatçının zihnindeki dünyayı konuşabildiğiniz kaç tane insan var?

Sanat üzerine konuşmak kolay bir uğraş değildir. Çünkü sanat hakkında konuşabilmek için yalnızca bakmak yetmez; görmek gerekir. Görmek için biraz bilgi, biraz sezgi ve en önemlisi sahici bir merak gerekir.

Benim böyle sohbetler yapabildiğim mimar, akademisyen, doktor ve aynı zamanda koleksiyoner bir arkadaşım var. Bugün onun adını vermeyeceğim; kendisiyle bir başka yazıda koleksiyon ve sanat üzerine yaptığımız sohbetleri paylaşacağım ve okurlarıma tanıtacağım. Şimdilik sürpriz olarak kalsın.

Zaman zaman sanat üzerine sohbet ediyoruz. Bu sohbetler çoğu zaman bir resmin tekniğinden başlıyor; ışık, gölge, kompozisyon derken konu yavaş yavaş sanat dünyasının daha geniş meselelerine doğru açılıyor.

Bazen galerileri ve galericileri konuşuyoruz. Bazen sanat dünyasının kendi içindeki görünmez dengelerini. Bazen de daha zor soruları soruyoruz: Kim gerçekten ressamdır? Kim yalnızca öyle görünür? Sanat dünyasının ciddiyeti ile soytarılığı arasındaki ince çizgi nerede başlar, nerede biter?

Kimi zaman konu koleksiyon alımlarına geliyor. Bir eserin değeri nasıl oluşur? Bir koleksiyon nasıl kurulur? Bir ressamın gerçek ağırlığı nasıl anlaşılır?

Ve bazen de sanat dünyasının pek konuşulmayan meselelerine giriyoruz. Özellikle artık hayatta olmayan sanatçıların eserleri için verilen bazı “kanaat sertifikaları”… Bu konular üzerine yaptığımız sohbetler bende pek çok soru uyandırdı. Önümüzdeki yazılarda bu meselelere daha ayrıntılı değinmeyi düşünüyorum.

Ama bugün o tartışmaları bir kenara bırakalım.

Çünkü bu arkadaşımla yaptığım sohbetlerden birinde bana göstermiş olduğu bir ressam vardı.

“Melis, senden şu resimlere bakmanı istiyorum, ne düşünüyorsun?” dedi.

Bana göstermiş olduğu ressam Mustafa Hoca’ydı; burada ‘hocam’ diyorum, çünkü kendisi doktorasını yapmış bir eğitimci ve sanatçı.

O an resimlere baktım ve gerçekten çok etkilendim. Figürlerin taşıdığı ruh hâli, renklerin, ışığın ve gölgenin yarattığı atmosfer… Beni hemen içine çekti. Mustafa Haykır’ın eserlerine karşı duyduğum hayranlık o an başladı; figürlerdeki psikoloji ve metaforik zenginliği beni büyüledi.

Bu resimler yalnızca figüratif çalışmalar değildi. Figürlerin içinde saklı bir psikoloji, bir iç dünya vardı. Bazen melankolik, bazen kırılgan, bazen de karanlık bir atmosfer… Sanki figürler yalnızca görünmek için değil, bir şey anlatmak için oradaydı.

Mustafa Hocam ile iletişime geçtiğimde bu hissin tesadüf olmadığını anladım. Mustafa Hoca, çalışmalarında insan ve hayvan figürlerini çoğu zaman insan psişesinin farklı durumlarının bir metaforu olarak kullandığını söylüyor. Ona göre sanat, çoğu zaman farkında olmadan iç dünyasını dışarıya taşımak demek.

Bazen Mustafa Bey bile, eserini tamamladıktan sonra ortaya çıkan anlamın derinliğini yeniden keşfettiğini söylüyor.

Üstat ile yüz yüze tanışmam ise İzmir’de gerçekleşti.

IAAF İzmir Sanat ve Antika Fuarı sırasında karşılaştık.

Resimlerindeki yoğun ve derin atmosferin aksine son derece sıcak, samimi ve mütevazı bir insan. Sohbet koyulaştıkça, Mustafa Hoca ile sanat üzerine düşüncelerimiz birbirini tamamladı.

Mustafa Haykır’ın “İnsanlık Halleri” olarak adlandırdığı çalışmalarında insanın iç dünyasına dair güçlü bir gözlem var. Figürler yalnızca birer görüntü değil; insanın kırılganlığına, yalnızlığına ve varoluşuna dair ipuçları taşıyor.

Mustafa Haykır’ın eserlerinde yalnızca figürler değil, eser isimleri de ayrı bir anlam dünyası yaratıyor. Örneğin “Uygarlaşan İnsan”, “Malikanenin Çağrısı”, “Bir Kış Günü Fabrika”, “Sınıf Ziyareti”, “Kimseyi Beklerken”, “Sisifos’un Tutkusu”, “Günaydın Gurbet Hanım”, “İnzivaya Çekilen Adam” ve “Nirvana’nın Çağrısı” gibi başlıklar, resimle öylesine bütünleşmiş ki izleyici neredeyse resme ve isme ayrı ayrı yaklaşamıyor. Ayrıca “Hektor’un Ölümü” gibi eser isimleri, klasik veya ünlü sanat eserlerine gönderme yaparak eserde olmayanı görünür kılan bir anlam yaratıyor.

Mustafa Haykır eserlerine isim vermeyi çok seviyor; yaratma sürecinin bir parçası olarak görüyor, eser tamamlandıktan sonra karşısına geçip, eserin kendinde uyandırdığı ismi veriyor.

İnsanlar giremez de bu çarpıcı isimlerden biri bana göre.Bu zekâ, hem tematik hem de estetik bir ustalık gösteriyor; Mustafa Bey, resim dünyasında güçlü bir yer kaplayan bir ressam ve yaşamın güç ve olağan durumlarını renklerle ve çarpıcı isimlerle izleyiciye sunan bir ressam.

Belki de bu yüzden Mustafa Haykır’ın eserleri kolay tüketilen, dekoratif resimler değil. Daha çok kendi iç dünyasına bakma cesareti olan izleyiciler için açılan bir kapı gibi.

Önümüzdeki yazılarda hem sanat dünyasının tartışmalı meselelerine hem de koleksiyonlarda saklı kalan kıymetli eserlerin hikâyelerine değinmeye devam edeceğim. Zamanı geldiğinde bu arkadaşımın koleksiyonundan bazı eserleri de kıymetli okurlarımla paylaşmayı düşünüyorum.

Ama bugünlük, bir sanat sohbetinin bana kazandırdığı bir ressamdan söz etmek istedim: Mustafa Haykır.

Bir sonraki yazımda bulușmak üzere.