Ruhun Zırhı ve Sınırlarımız

Hayata adım attığımız andan itibaren etrafımızdaki insanlara kapımızı açarken, "hayır" demenin neredeyse bir kusur, hatta bencilce bir tavır olduğu öğretilir çoğumuza. Her isteğe yetişmeyi, her kalbe dokunmayı, her sorunu sırtlanmayı büyük bir erdem zannederiz. Evimizin dış kapısına sağlam kilitler takar, her tanımadığımızı içeri sokmayız; ama iş ruhsal alanımıza, zamanımıza ve enerjimize geldiğinde bu koruma içgüdüsünü unutuveririz.

Oysa kapıları ardına kadar herkese açmak, evi korumak değil; rüzgarın içerideki her şeyi alıp götürmesine, o kutlu sığınağı darmadağın etmesine izin vermektir. Tam da bu noktada, o çarpıcı gerçekle yüzleşiriz: "Çünkü sınır, ruhun zırhıdır. Herkesi içeri alan, en çok da kendi içindeki evi talan eder."

Zırhsız Kalmanın ve Suçluluk Duygusunun Bedeli

Sınır koymak, insanları hayatımızdan tamamen dışarıda bırakmak ya da aşılmaz duvarlar örmek değildir. Aksine, kendi iç huzurumuzun sınırlarını çizmektir. Ne var ki bunu yapmaya yeltendiğimiz an o tanıdık suçluluk duygusu omzumuza çöker: "Bencil mi oluyorum?"

Asıl bencilce olan, başkalarını anlık olarak memnun edeceğiz diye kendi ruhunu tüketmek, tükenmiş ve posası çıkmış bir insanı çevresindekilere bırakmaktır. Sürekli veren, daima alttan alan ve kendi ihtiyaçlarını hep en sona erteleyen ruh, bir süre sonra yorulur; kendi evine, kendi aynasına yabancılaşır.

Aile İçinde Sınır Çizebilmek: En Yakınımızdaki Duvarlar

Bu hassas dengeyi kurmak dış dünyada bir derece kolaydır; yabancılara karşı mesafe koymak ya da "hayır" demek nispeten az vicdan azabı çektirir. Asıl imtihanımız ise aile içinde başlar. "Biz aileyiz, aramızda sınır olmaz" ya da "Canım annemdir, babamdır, kardeşimdir, her şeyi bilme/karışma hakkına sahiptir" düşüncesi, en kutsal bağlarımızı bile bazen boğucu birer zincire dönüştürebilir.

Oysa aile olmak; bireylerin kendi benliklerini, alanlarını ve özgürlüklerini yok saymak demek değildir. Aksine, en sağlıklı aile bağları, bireylerin birbirlerinin alanına saygı duyduğu, bireysel sınırları koruduğu yerlerde yeşerir. Anne-baba, evlat ya da akraba ilişkilerinde de sevginin zedelenmemesi için sağlıklı mesafelere ihtiyaç vardır. Aile içinde "hayır" diyebilmek ya da kendi kararlarımızın arkasında durabilmek sevgisizlik değil, o ilişkiyi yıpranmaktan koruyan en sağlam harçtır.

Mesafe, Sevgi ve "Hayır" Diyebilmenin Hafifliği

Sağlıklı mesafeler ilişkileri soğutmaz; aksine tükenmişlikleri önleyerek sevgiyi, saygıyı ve bağın kalitesini taze tutar. Herkesin hayatımıza, düşüncelerimize ve duygularımıza sınırsız bir erişim hakkı yoktur, olmamalıdır da.

Ruhun zırhını kuşanmak; kendi değerimizi hatırlamak, neyi kabul edip neyi edemeyeceğimizi net bir şekilde ortaya koymaktır. Başkalarına sevgiyle ama kararlı bir "hayır" diyebildiğimizde, aslında kendimize "Ben buradayım ve değerliyim" demiş oluruz.

Unutmayalım ki, kendi içindeki evi koruyamayan, o evin kapısına kilit vuramayan biri, başkalarına da huzurlu bir liman olamaz. Evimizin başköşesini kendi ruhumuza ayırdığımız, sınırlarımızın sevgiyle ve bilinçle çizildiği daimî bir denge dileğiyle...

Köşe Yazarı:

Cahide Kuseyri