İran'da Sanata Kriz Darbesi: Galeriler Kapatıldı!

İran’daki Sanat Galerileri Protestolar ve İletişim Kesintisi Nedeniyle Kapanıyor.

İstanbul, Ocak 2026 – İran’daki süregelen protestolar ve iletişim kesintileri, ülkedeki sanat ortamını derinden etkiliyor. 28 Aralık’ta ekonomik kriz ve para biriminin çöküşünden dolayı başlayan pazar esnafı protestoları, kısa sürede sanatçılar ve galerilere de sıçradı. Birçok galeri açılış saatlerini kısaltırken bazıları tamamen kapandı veya sergilerini iptal etti.

8 Ocak’ta hükümetin internet ve iletişimi kapatmasının ardından sahadan bilgi almak neredeyse imkânsız hâle geldi. Özel kanallardan sınırlı erişim sağlayan bazı kişiler, The Art Newspaper aracılığıyla bir galeri yetkilisine ulaştı. Galeri yetkilisi, isim vermeden yaptığı açıklamada, “Kapatmayı planlamamıştım. Galeriler ve kültürel alanlar, özellikle İran gibi kriz zamanlarında, sadece eser sergileyen mekanlar değil; özgür diyalog için de alanlardır” dedi.

Ancak protestolar şiddetlenince ve tutuklamalar ile ölüm haberleri gelince, galeri kapandı. Diğer galeriler de benzer adımlar attı. Yetkili, “Bu kez durum farklı; artık sadece galerilerin açık kalıp kalmaması değil, toplumun birçok kesiminin birleşik hareketi söz konusu. İşletmeler, restoranlar, kafeler ve diğer sektörlerle dayanışma içinde olmak istedik” şeklinde konuştu.

Ekonomik durumun “en kötü seviyede” olduğunu belirten yetkili, temel gıda maddelerine ulaşmanın bile zorlaştığını ifade etti. Basit alışverişler bile belirsizlik nedeniyle neredeyse imkânsız hâle geldi. Galerilerde çalışanlar ise motivasyon kaybı yaşıyor; ne kadar süre kapalı kalacakları belirsiz.

Bazı galeriler ve sanatçılar, toplum içindeki rolünü sürdürmek için açık kalmanın önemini vurgulasa da, güvenlik ve halk baskısı nedeniyle sergiler iptal ediliyor. Sanatçılar, belirsizlik ve endişe içinde çalışmalarına ara vermek zorunda kalıyor. Örneğin Londra’daki Ab-Anbar Galerisi’nde sergilenen Amin Bagheri’nin “Hyle – Dark Light” sergisi, İran’da gösterilemese de uluslararası alanda büyük ilgi topluyor. Sergi, iyi ve kötü arasındaki karşıtlıkları, toplumsal boşlukları ve varoluşun karmaşıklığını ele alıyor.

Galeri sahipleri ve sanatçılar, kriz dönemlerinde sanatın toplum için güvenli bir ifade alanı olabileceğini belirtiyor. Bir galeri kurucusu, “Galeriyi açık tutmak isteyenlerin bunu özgürce yapabilmesi gerekiyor; kapalı kalmak isteyenler de aynı şekilde özgür olmalı” diyor.

İran’daki belirsizlik, sanat dünyasının her kesiminde yankı bulurken, uluslararası sanat çevreleri de durumu yakından takip ediyor. Bu gelişmeler, İran’daki kültürel alanların kriz anlarında ne kadar kırılgan olduğunu ve sanatın toplumsal rolünün önemini gözler önüne seriyor.